Το 1982, οι μπατσοκοινωνιολόγοι Τζωρτζ Κέλλινγκ και Τζέιμς Γουίλσον λάνσαραν το δόγμα της μηδενικής ανοχής υπό τον τίτλο «Σπασμένα τζάμια, αστυνομία και ασφάλεια στις γειτονιές».[1] Το φασιστικό αυτό δόγμα φιλοδοξούσε να επιβάλει την αντίληψη ότι κάθε απειθαρχία στον δημόσιο χώρο θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κερκόπορτα για την τέλεση βίαιων εγκλημάτων. Κάθε συμπεριφορά που αποκλίνει από τους κρατικά αποδεκτούς κανόνες ζωής θα πρέπει να αποτελεί πρώτης προτεραιότητας ζήτημα για την αστυνόμευση.
Όταν διατυπώθηκε το δόγμα «των σπασμένων τζαμιών», τα γκραφίτι στους τοίχους και τους υπόγειους σιδηρόδρομους θεωρήθηκαν «ιδανικό παράδειγμα» απειθαρχίας στο οποίο θα έπρεπε να στοχεύσει η αστυνόμευση. Το δόγμα υποστήριζε στα σοβαρά ότι: αν οι γκραφιτάδες μπορούν να «επιτίθενται» στις αμαξοστοιχίες και να παραμένουν ατιμώρητοι, γιατί να μη νιώσουν το ίδιο και όσοι ληστές σχεδιάζουν να επιτεθούν στους επιβάτες των αμαξοστοιχιών; Η γελοιότητα του επιχειρήματος στηριζόταν βέβαια και σε μια άλλη, καθόλου γελοία, παραδοχή. Τα γκραφίτι είναι ένδειξη ότι ο έλεγχος του δημόσιου χώρου έχει φύγει από την κρατική εξουσία. Είναι έμπρακτη διεκδίκηση και χαραμάδα ανυπακοής από αυτούς που ζούνε στα μπετά και τα υπόγειά τους. Κι αυτό, για όλες τις αστυνομίες του σύμπαντος είναι σοβαρός λόγος ανησυχίας.
Τα «σπασμένα τζάμια» ήταν ένα ταξικά ρατσιστικό δόγμα. Στόχευε εξαρχής την εργατική τάξη και την ανυπακοή της στις κρατικές προσταγές. Δουλεύτηκε έκτοτε με ζέση, διευρύνθηκε και, σήμερα, βρίσκεται στον πυρήνα όλων των πολιτικών ποινικοποίησης και απαγόρευσης που έχουν κατακλύσει την καθημερινότητα. Από την κυκλοφορία στην πόλη, τη μετακίνηση με τα ΜΜΜ, την κατανάλωση αλκοόλ, τις σχέσεις μέσα στην οικογένεια.
Σ’ αυτή την ασφυκτική καθημερινότητα, οι χαραμάδες ανυπακοής είναι σημαντικές, μας αρέσουν και μας ταιριάζουν. Γι΄αυτό και δεν θα χάσουμε την ευκαιρία να δούμε το φιλμ «The Art of Disobedience».
————————————————————
[1] Για περισσότερα, βλ. Σπασμένα Τζάμια. Σκέψεις για τη δημόσια τάξη και το Πάντειο Πανεπιστήμιο σε καιρούς κρίσης. Unfair Play – Aρχείο 71, 2016
